“Làm người có tổ có tông

Như cây có cội, như sông có nguồn”

“Uống nước nhớ nguồn”

“Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”…

Không thể liệt kê hết biết bao nhiêu những câu ca dao, tục ngữ nói lên hai chữ “đạo hiếu” thiêng liêng – truyền thống quí báu của dân tộc Việt Nam từ bao đời. Dù theo ánh sáng của tư tưởng hay quan niệm nào thì người Việt Nam vẫn luôn tin rằng đâu đó vẫn tồn tại một thế giới khác dành cho tổ tiên ông bà cha mẹ đã khuất. Không phải thế giới của dương gian, cõi trần thì cũng là thiên đàng, địa ngục, cõi niết bàn, … Đặc biệt với người Kitô hữu, niềm tin vào cuộc sống sau cái chết mạnh mẽ hơn cả. Các linh hồn đã rời bỏ ta ở thế giới hiện tại nhưng vẫn luôn đồng hành bên cạnh con cái của mình. Và giữa các linh hồn với người Kitô hữu luôn có một sợi dây liên kết vô hình, đó chính là MẦU NHIỆM CÁC THÁNH THÔNG CÔNG. Tấm lòng của những người đang sống chính là lòng thảo hiếu, là một chiều trong sợi dây hiệp thông đó, như một lời nguyện cầu để các linh hồn an nghỉ trong tình thương vô biên của Thiên Chúa Hằng Sống…

Vào 19 giờ 00, ngày 29/11/1011, cộng đoàn giáo xứ Tam Tổng cùng với cha chính, hai cha phó thể hiện tấm lòng đạo hiếu và tâm tình tri ân với các nhà truyền giáo, các nhân chứng đức tin và những Đấng bậc, những người tham gia ban hành giáo và hoạt động tông đồ bằng nghi thức tưởng niệm tiền thân và thánh lễ trọng thể cầu cho các đấng bậc tiên tổ.

Đây là một nghĩa cử cao quý để kính nhớ những người có công với con thuyền đức tin của giáo xứ Tam Tổng. Hi vọng rằng đó sẽ là dấu chỉ tình yêu, là nguồn động lực, là ngọn lửa chiếu rọi niềm tin vào chân lý, vào sự thật về Chúa của bà con giáo dân Tam Tổng thêm mạnh mẽ.

Nghi thức tưởng niệm tiền nhân – nén hương trầm dâng lên…

19 giờ 00, cả không gian khuôn viên nhà thờ Tam Tổng rực sáng lung linh với đèn nến hương hoa. Mặc dù trong những ngày này, cả giáo xứ đang cùng với giáo phận tích cực chuẩn bị để chào đón biến cố trọng đại : chào đón vị đại diện của Đức Thánh Cha sang thăm Việt Nam.… nhưng Tam Tổng vẫn vô cùng rực rỡ dưới ánh sáng của đèn điện, của ngàn sao lấp lánh.

Cha chính xứ Rapael Đỗ Minh Tuấn chủ sự nghi thức tưởng niệm. Trong cái lạnh se se, trong tiếng nhạc cổ truyền véo von, nỉ non, da diết như tiếng nhớ thương của đoàn con Tam Tổng dành cho các vị tiền nhân đã có công xây dựng giáo xứ, tiếng của cha chủ sự vang lên thay mặt cộng đoàn:

“Lạy Chúa, Chúa đã dạy chúng con phải thảo hiếu với ông bà cha mẹ. Nhân dịp kết thúc tháng kính các đẳng linh hồn, chúng con tụ họp để tôn vinh Chúa và tri ân công đức sinh thành. Chúng con cảm tạ Chúa đã ban cho chúng con các nhà truyền giáo, các nhân chứng đức tin và những bậc tiền nhân ông bà cha mẹ là những mẫu mực cho chúng con trong đời sống đức tin và đời sống nhân bản. Xin cho chúng con biết noi gương các bậc tiền nhân để lại mà nhiệt thành làm chứng cho Tin Mừng, sống tốt lành thánh thiện và thông truyền đức tin cho các thế hệ sau”…

Lời cha giản dị mà chứa chan ân tình. Chỉ với bấy nhiêu thôi đã đủ gói trọn tấm lòng của cháu con kính dâng các đẳng linh hồn.

Với phần tôn vinh Thiên Chúa và phần kính nhớ ông bà tổ tiên, mọi người được lại gần với quí Đức Cha – Giám mục giáo phận Thanh Hóa từ khi thành lập, các dòng họ đã có công khai phá, đóng góp cho giáo xứ Tam Tổng có được ngày hôm nay. Trên lễ đài, hình ảnh quí Đức Cha Louis De Cooman Hành, Đức Cha Phêrô Phạm Tần, Đức Cha Batôlômêô Nguyễn sơn Lâm, và cha Phaolô Nguyễn Thái Bá như đang mỉm cười, nhìn âu yếm đoàn con chắp tay nguyện cầu, dâng trầu rượu, dâng hoa trái, dâng hương thơm…và khúc văn tế tha thiết cất lên từ trái tim.

Qua những nghi thức thiêng liêng đó, tôi thấy được một chất văn hóa Việt Nam rõ ràng. Cũng là lòng thành kính, cũng là những lễ vật, cũng là những nén hương khói tỏa, cũng là những chiếc áo the, khăn xếp, cũng là đàn bầu, đàn nhị… Cây cầu giữa giáo hội và xã hội đã bắc lên, ai nỡ nào phá đi hay chê không bước qua nó? Đó chẳng phải là tình liên đới, tình hiệp thông mà Thiên Chúa gọi mời đó sao?

“Nguyện xin Chúa cả càn khôn

Ban muôn phúc lộc cho ông cho bà

Kinh dâng nguyện hứa thiết tha

Tối kinh sáng lễ nhà nhà an vui”

Thánh lễ - lời nguyện cầu tri ân

Sau nghi thức tưởng niệm tiền nhân, mọi người cùng dọn mình để bước vào thánh lễ. Thánh lễ là hiển thị của lời nguyện cầu tri ân mà con cái – những người đang sống hôm nay dâng lên Thiên Chúa cho tiền nhân đã qua đời. Sương đêm bắt đầu vây bủa không gian, nhưng dường như nó không thể làm băng giá được cộng đoàn dân Chúa nơi đây. Có những cụ già, có cả những em thơ mong manh trong chiếc áo mỏng vẫn nghiêm trang tham dự thánh lễ. Không gian như sáng bừng lên không chỉ bởi ánh điện, ánh trăng hay ánh sao lấp lánh trên kia, mà chính là từ tấm lòng thơm thảo của đoàn con. Giống như ngọn lửa âm ỉ giờ đây bùng cháy, xóa tan sương mờ, mang hơi ấm cho tâm hồn.

Câu hát vang lên “sự sống này chỉ thay đổi chứ không mất đi” cùng tiếng đàn, tiếng nhạc, tiếng kèn đã làm cho lòng người vững tin vào sự sống hạnh phúc đời sau mà Thiên Chúa đã hứa ban cho những ai tin nơi Ngài.

Trong bài giảng của mình cha chính xứ Raphael đã nêu lên những biến đổi, thăng trầm của việc kính nhớ ông bà tổ tiên người công giáo Việt Nam. Cái gốc rễ của đức tin Kitô giáo là ở Phương Tây, vì vậy có những quan điểm khác với văn hóa Việt Nam. Cho nên, khi sang đến Việt Nam phải mất một thời gian dài để các thừa sai và Giáo Hội có thể có chung một tiếng nói. Cho đến ngày 14/06/1974, sau khóa hội thảo lần thứ VI về việc truyền bá Phúc Âm được tổ chức tại Nha Trang, Ủy ban truyền bá Phúc Âm của HĐGM Việt Nam (miền Nam) đã ra thông cáo với những qui định cụ thể về việc kính thờ tổ tiên. Vậy là sau một thời gian dài, người Kitô hữu mới có một định hướng cụ thể cho việc thờ phượng Thiên Chúa, thờ kính ông bà tổ tiên để hợp văn hóa Việt cũng như tránh khỏi mê tín dị đoan.

Qua bài giảng của cha Raphael, mọi người đã hiểu rõ hơn về cách bày trí bàn thờ gia đình của mình. Có thể điều này là bé nhỏ thôi nhưng biết đâu đấy, rất nhiều người trong chúng ta vẫn không biết, không hiểu và thắc mắc hay vô tình phạm lỗi.

Kết thúc bài giảng cha chủ tế đã thêm một lần khẳng định “việc kính nhớ ông bà tổ tiên sẽ tạo mối thân tình gần gũi hơn với anh chị em đồng bào không cùng tôn giáo, vì đó là điểm gặp gỡ chung giữa mọi người, nhất là người Việt Nam trong truyền thống hiếu nghĩa từ ngàn xưa”.

Trong bao lời nguyện cầu, cha chủ tế đã chọn lời cầu hòa bình và tình hiệp nhất san sẻ của những người không cùng đức tin. Xin các Đấng bậc, linh hồn tiên tổ lắng nghe lời nguyện cầu đơn sơ ấy vì những điều tốt đẹp trong tương lai…

Lời kết…

Hơn hai tiếng đồng hồ trôi qua nhanh chóng. Không ai nhận ra trời đã về đêm. Một ngôi sao vụt sáng trên bầu trời. Có lẽ muôn ngàn sao sáng hôm nay cũng chính là linh hồn các Đấng bậc, linh hồn ông bà tổ tiên giáo xứ Tam Tổng dự lễ cùng những người đang sống. Nghi thức tưởng niệm và thánh lễ cầu nguyện cho các Đấng bậc tiên tổ là một nét đẹp mà thiết nghĩ Tam Tổng nên gìn giữ, làm cầu nối cho giới trẻ đến với nguồn cội của mình.Và như thế, hẹn gặp lại ngày này năm sau, tại Tam Tổng…

 + Xem thêm hình ảnh

Maria Én Trần